و گوش فرا دادن » ( 1 ) حتى از بعضى از روايات استفاده مىشود كه اگر امام جماعت مشغول قرائت باشد فرد ديگرى ، آيه اى از قرآن تلاوت كند ، مستحبّ است سكوت كند تا او آيه را پايان دهد ، سپس امام قرائت را تكميل كند ، چنان كه از امام صادق ع نقل شده كه على ع در نماز صبح بود و » ابن كوا « ( همان مرد منافق تيره دل ) در پشت سر امام ع مشغول نماز بود ، ناگاه در نماز اين آيه را تلاوت كرد وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ ( و هدفش از خواندن آيه اين بود كه به طور كنايه به على ع احتمالا در مورد قبول حكميت در ميدان » صفين « اعتراض كند ) اما با اين حال امام ع براى احترام قرآن سكوت كرد تا وى آيه را به پايان رسانيد ، سپس امام ع به ادامه قرائت نماز بازگشت ، و » ابن كوا « كار خود را دو مرتبه تكرار كرد ، باز امام ع سكوت كرد و » ابن كوا « براى سومين بار آيه را تكرار نمود ، و على ع مجددا به احترام قرآن سكوت كرد ، سپس حضرت اين آيه را تلاوت فرمود فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّه حَقٌّ وَلا يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لا يُوقِنُونَ ( اشاره به اينكه مجازات دردناك الهى در انتظار منافقان و افراد بى ايمان است و در برابر آنها بايد تحمل و حوصله به خرج داد ) سرانجام امام سوره را تمام كرده و به ركوع رفت ( 2 ) . از مجموع اين بحث روشن مىشود كه استماع و سكوت به هنگام شنيدن آيات قرآن كار بسيار شايسته اى است ولى به طور كلى واجب نيست ، و شايد علاوه بر اجماع و روايات جمله « * ( لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ) * » ( شايد مشمول رحمت خدا بشويد ) نيز اشاره به مستحبّ بودن اين حكم باشد .

--> ( 1 ) تفسير برهان جلد 2 صفحه 57 . ( 2 ) تفسير برهان ج 2 صفحه 56 .